BRIGHID GODIN EN HEILIGE

 

Wat kan Brighid in deze tijd nog voor ons betekenen? Velen van ons kennen haar misschien alleen als St. Brigida, maar vanuit het Keltisch erfgoed is zij zowel als godin en als heilige gekend. In beide hoedanigheden echter is  zij verbonden met het sacrale aspect van het dagelijkse leven en de natuur, en ook en vooral met eenvoud. In dat opzicht doet ze me sterk denken aan St.Franciscus. Ik ben er dan ook van overtuigd dat bijv. zijn "Zonnelied" met het: broeder zon, zuster maan, broeder vuur, en zuster water, volledig aansluit bij de essentie van Brighid haar boodschap, dat  alles in de natuur een manifestatie is van het goddelijke en als zodanig onze liefde en respect verdient. Dit is een universele  boodschap van alle tijden, en inderdaad in deze tijd meer dan ooit actueel.

Bij ons is Brighid relatief onbekend terwijl ze in Engeland maar vooral in Ierland nog altijd diep wordt vereerd juist vanwege haar connectie met het dagelijkse leven. Je zou kunnen zeggen dat de Ieren haar nooit hebben losgelaten; zij is voor hen dan ook niet alleen verbonden met het vuur (een oude Keltische vuurgodin!) maar ook met het water, twee elementen die ons leven en overleven in grote mate bepalen. Er zijn daar dan ook zeer veel bronnen te vinden die haar naam dragen. St. Brighid is in Ierland nog altijd wat Brighid de godin verschillende eeuwen geleden was, namelijk een Grote Moeder, de verpersoonlijking van de natuur en het goddelijke. Het is niet voor niets dat zij in katholieke kringen ook wel `Mary of the Gael´ wordt genoemd, en `de pleegmoeder van Christus´.

Door een levengevend element als bijv. water van een bron met de naam van een heilige (of godheid) te verbinden - Brighid, of wie dan ook - wordt het plots een sacraal gegeven. Als dit lang genoeg aanhoudt, deze verering, vindt er  op het diepste niveau van het water een verandering plaats, een soort van heilige imprint of codering ontstaat. Je zou kunnen zeggen dat het water ons, als dank voor het getoonde liefde en respect, uiteindelijk beloont door ons te zegenen en te sterken en in bijzondere gevallen zelfs te genezen. Zo ontstaat er een uitwisseling van liefde tussen mens en natuur waarbij het een het ander voedt en omgekeerd. En zo hoort het te zijn.

Uiteraard geldt hetzelfde voor andere heilige plaatsen zoals heuvels, gedenkstenen, grotten etc. Het is niet alleen de kracht van de ondergrond (leylijnen) die een plek bijzonder kunnen maken, maar het is vooral de liefdevolle toewijding van de mensen die er komen wat maakt dat iets tot leven komt. Hetzelfde gebeurt dan als bij het water, de plek wordt een drager van positieve informatie die vervolgens weer uitstraalt op de omgeving. Ik ken geen ander volk in West-Europa dat zo krachtig het landschap heeft gemarkeerd wat betreft de heilige plaatsen als de Ieren, en daarmee het goddelijke naar de materie heeft weten te halen, en zo naar het dagelijks leven.

Het is een bekend gegeven dat alle kwaliteiten van de Keltische godin Brighid zijn over gegaan op de heilige Brighid die in de 5e eeuw in Ierland haar kloostergemeenschap stichtte aan de kanten van Kildare. Mogen we niet aannemen dat het hier eigenlijk om een en hetzelfde lichtwezen gaat dat, in een andere hoedanigheid, ons dezelfde boodschap wil doorgeven? En hoe kon dat in die tijd beter dan onder de vleugels van de Kerk, als stichter van een belangrijk klooster? In haar inspirerende boekje "Rekindling the Flame" zegt Rita Minehan hierover:

It may be an exercise in futility to try separating the historical Christian Brigid from the goddess since, clearly, the two are so interwoven. Saint Brigid stands at the meeting of two worlds. Neither the boundaries of Christianity nor the older beliefs can contain her exclusively. (pag.12)
Ze zijn zo verweven dat ik ze als één wezen beschouw, Brighid is Brighid... Behalve als Grote Moeder is zij ook gekend als beschermer van dichters,  smeden en genezers. Daarnaast weten we dat de heilige Brighid een bijzondere verbinding had met dieren. We zien haar dan ook heel vaak afgebeeld met een koe aan haar zijde en nog altijd bidt men tot haar als de beschermheilige van huisdieren en vooral de dieren van de boerderij, een kwaliteit die mij bijzonder aanspreekt. (Aan al deze aspecten zou je al een hoofdstuk op zich kunnen wijden!)

Voor mij is Brighid echter bij uitstek de Vrouwe van de elementen, op alle niveau´s.  Zo nodigt zij ons uit ons innerlijk vuur aan te wenden om van deze wereld een betere plaats te maken voor al wat leeft, in diepe verbinding met de natuur en Moeder Aarde. De Brighidvlam is dus een zeer veel omvattend gegeven. Het staat niet alleen voor het  innerlijk vuur, de passie om dingen in de wereld te zetten, en vuur als onontbeerlijk element in ons dagelijkse leven, maar ook en vooral voor het Liefdesvuur, beeld van de Hogere Liefde en van het vlammende Christushart. Op dezelfde wijze kan ook het water element op verschillende niveau´s worden bekeken, het water buiten ons en binnen ons als spiegels van elkaar; en het water als symbool van het eeuwig stromende, het vrouwelijk aspect. Hoe beleven we de verschillende elementen binnen ons zelf en hoe drukken we dit uit in de buitenwereld?

Het is overigens interessant te beseffen dat het vuur als element zo goed als verdwenen is uit ons leven want zowel qua verwarming als voor het koken maken we gebruik van zaken waarbij vuur niet meer zichtbaar is; terwijl in vroeger tijden de haard de centrale plaats in het huis was waar alles om draaide, letterlijk en figuurlijk: er werd gekookt, men verwarmde er zich en er werden verhalen rond verteld, het was een ontmoetingsplaats. (De `hoeder van de haard´ had de taak het vuur gaande te houden zodat met de gloeiende assen van de vorige dag het vuur voor de nieuwe dag weer kon worden ontstoken.)  Hetzelfde kun je zeggen van plaatsen waar water werd gehaald in oude culturen, of waar de was werd gedaan, het waren ontmoetingsplaatsen waar dingen werden uitgewisseld. De elementen brachten mensen samen!

De dagelijkse zaken waren bijna rituelen. Veel meer dan nu werd er in diepe verbinding met de elementen geleefd. We moeten niet terug naar vroeger tijden en het is onjuist het verleden te romantiseren maar het is belangrijk te zoeken naar nieuwe wegen om de elementen opnieuw een sacrale plaats in ons leven te schenken. Dit zal niet alleen onszelf innerlijk verrijken - alle elementen zitten tenslotte ook in ons - maar ook aarde, water vuur en lucht zullen er door `verlevendigd´ worden. Het is een universele wet dat alles dat aandacht krijgt opbloeit. Een respectvolle benadering van de elementen zal een liefdevollere verbinding met ons zelf zowel als met de natuur in de hand werken, een sacrale uitwisseling die uiteindelijk alle leven ten goede komt. In mijn ogen is dit het centrale thema in het Brighid gegeven door de eeuwen heen: heel de natuurlijke wereld is onze familie, laten we er op de juiste manier zorg voor dragen voor het te laat is.

Marije Broersen
Zomer 2010